«Να βάλω κι εγώ το λιθαράκι μου» ή αλλιώς «Η μουσικοκριτική σήμερα, wannabe Lester Bangs, lifestyle χαρμάνι και λοιπές λέξεις κλειδιά»

(πρωτογράφτηκε για λογαριασμό του Back To Mono, πρωτοδημοσιεύτηκε για λογαριασμό του έκτου τεύχους του Muzine)

Μια τηλεγραφική καθημερινή ιστορία.

-Ποιος Tom Waits? Πώς μπορεί να είναι ποιοτικό ένα γαϊδούρι που γκαρίζει?

-Πες τα ρε φίλε! Νισάφι ποια με όλα αυτά τα zombie τού ροκ που ξεχρεώνουν συναλλαγματικές σε κλινικές αποτοξίνωσης!

Οι δυο φίλοι βγήκαν από ένα μπαρ στην Πειραιώς και κατευθύνθηκαν προς την πλατεία του Γκαζιού. Ένιωθαν πως είχαν τον κόσμο στα χέρια τους, μιας και το αναρχικό τους χιούμορ έραινε το δρόμο για ακόμη μερικά ποτά συμφωνίας κι αλληλεγγύης. Άλλωστε ήταν τόσα πολλά αυτά που τους ένωναν.

Παιδιά μεσοαστικών οικογενειών, με ημιτελή μαθήματα ηλεκτρικής κιθάρας, ημιτελή αναγνωσμένα βιβλία στα ράφια τους και ατελείς σπουδές κοινωνικών επιστημών. Όψιμο κοινό τους στοιχείο, το γεγονός πως είχαν πιάσει τα μολύβια στα χέρια τους. Ήταν πια μουσικοκριτικοί.

-«Τι μαλακισμένα ρούχα! Χαλόου! Τα 80s πέρασαν!»

-«Για τους άλλους τι να πεις? Πόσο πουλημένοι μπορεί να είναι πια? Οι προδότες της D.I.Y αισθητικής!»

-«Έτσι είναι! Όταν περνούν τα χρόνια, τα άλογα πρέπει να τα σκοτώνουν εφόσον γεράσουν! Ή τουλάχιστον, να έχουν την ευθιξία να αυτοκτονούν…»

Για ώρα δεν μπορούσαν να διασχίσουν την Αβραμιώτου. Μοιράστηκαν για λίγο τις οικογενειακές τους ανησυχίες (οι γονείς τους ναι μεν τους είχαν καλομάθει, αλλά τα παιδιά ενίοτε ένιωθαν μικροαστικά ένοχα που δεν είχαν μια κανονική δουλειά), σκέφτηκαν -όση ώρα μοιράζονταν τη σιωπή πάνω απ’ τα cocktails τους- σκόρπια ευφυολογήματα για τις κριτικές που έπρεπε να παραδώσουν στο free-press, κάποια αγγλικά τσιτάτα για το live review για το site και μερικές lifestyle ειρωνείες για το περιοδικό.

Ανηφόρισαν την Κολοκοτρώνη κι οι δρόμοι τους χωρίστηκαν. Ο ένας θα χανόταν στη λήθη ενός πολυχώρου κι ο άλλος θα συνέχιζε για την Κλειτίου.

Στη μικρή μπάρα στο 10B του πεζοδρόμου, έβλεπε τον κόσμο θολά. Έχασκε στο ποτό του και γέλαγε με τα alternativ-ο-pop-άκια που του έριχναν ματιές. Σκεφτόταν ποιες είναι οι πιο άγνωστες dupstep μπάντες που κατέβαιναν εκείνη την ώρα στον υπολογιστή τού σπιτιού του, και πως θα ήταν να είχε πάρει μια συνέντευξη απ’ τον Lester Bangs. Φευγαλέα αναπόλησε κι ένα decadence λαϊκό που άκουσε σ’ ένα νεανικό δελτίο ειδήσεων. «Θα το ανεβάσω κι αυτό στο top-10 της εβδομάδος στο blog. Πόσο rock ‘n’ roll είμαι ο πούστης!»

Γύρισε σπίτι του. Ένιωθε κουρασμένος κι έπρεπε να ξεκουραστεί για την επόμενη βραδινή έξοδο. Όλο το βράδυ επέπλεε στα όνειρά του.

“Because something is happening here/ But you don’t know what it is/ Do you, Mister Jones” (“Ballad O f A Thin Man”, Bob Dylan)

Η αλήθεια είναι πως όσον αφορά τις σπουδές των φανταστικών μας ηρώων, πέρασαν και δεν ακούμπησαν. Το ότι η μνήμη ήταν ασθενής φαίνονταν στα συνεχή λάθη, στο ότι πολλές φορές ξέχναγαν ποιο ήταν το πρώτο άλμπουμ τού αγαπημένου τους μουσικού, στο ότι τα κείμενά τους, όσα τουλάχιστον αντιμετώπιζαν δυσμενώς έναν καλλιτέχνη, στηρίζονταν περισσότερο σε εξω-μουσικές κρίσεις. Άλλωστε δεν είναι υποχρεωτικό για ένα μουσικοκριτικό να ξέρει να διαβάζει νότες, ή έστω να ακούει τα λόγια. Αρκούν τα οπτικά και βιογραφικά στοιχεία, τα εντυπωσιακά κοσμητικά επίθετα κι οι βαρυσήμαντοι χαρακτηρισμοί. Κενή φλυαρία, κοντολογίς.

Θα μπορούσε να πει κανείς, πως αντιμετώπιζαν κάπως μπακαλίστικα κι επιδερμικά το αντικείμενό τους. Πράγματι, τους ενδιέφερε περισσότερο να ακούγεται το όνομά τους, παρά να εξετάσουν σφαιρικά το έργο που είχαν να πραγματευτούν. Ήταν βλέπεις, κι αυτό το ιδιότυπο σύνδρομο μεσσιανισμού και σεμνοτυφίας που στα μάτια ενός εύπιστου, ή και απαίδευτου, κοινού, τους έκανε να μοιάζουν με αυθεντίες, ή έστω με εγκυκλοπαιδικά εγγράμματους. Στην πραγματικότητα, υστερούσαν σε γνώσεις που θα τους παρείχαν μια ευρύτητα στην κριτική τους ικανότητα αλλά και στην κατανόηση της μουσικής ως τέχνη, είτε αυτό λέγεται ιστορικό, μουσικολογικό, κοινωνιολογικό, είτε οικονομικό, γλωσσικό κι εν γένει θεωρητικό επίπεδο. Κοινώς, στα πάντα που εφάπτονται στις νότες και τους στίχους. Ένας μεγάλος όγκος γνώσεων επί ενός περιορισμένου πεδίου σε συνδυασμό με πλήρη άγνοια των υπολοίπων, αφαιρεί κάθε είδος συσχετισμών. Κάπως έτσι προκύπτουν οι μονοσήμαντοι πανηγυρτζήδες, που θεωρούν πως η μουσική ξεκίνησε από τότε που εκείνοι άρχισαν να την ακούν, γι’ αυτό και βρίσκουν έσχατο καταφύγιο στις εξυπνακίστικες μανιέρες. Απ’ την άλλη, μήπως θα ήταν μέγιστη αντίφαση να «ακαδημοποιείται» ένα κείμενο για ένα rock δίσκο?

Από ένα σημείο κι έπειτα, άπαξ και δεις το όνομα τού συντάκτη, ξέρεις περίπου τι να περιμένεις. Όχι εξαιτίας της ιδιαίτερης ταυτότητάς του, αλλά λόγω της διακαούς προσπάθειάς του να προκαλέσει μονάχα για να προκαλέσει, ή έστω για να βρει δουλειά σε ένα περιοδικό κηπουρικής, βυζιών, αθλητικών ή, εν πάση περιπτώσει, σε μη-μουσικής θεματολογίας έντυπο. Δε λένε τυχαία πως η μουσικοκριτική είναι ένα επάγγελμα cameo. Δεν έχει λεφτά κι άρα δε δίνει το ελάχιστο κίνητρο για να βιώσει κανείς απολύτως ελεύθερα την ακρόαση, με αποτέλεσμα τις περισσότερες φορές, ο συντάκτης, να θέτει την προσοχή του πιότερο στις κατάλληλες λέξεις που θα αναδείξουν εκείνον ως υπογράφων παρά τον ίδιο το δίσκο. Γι’ αυτό και παρατηρούνται κρούσματα διόλου αβάσταχτης ελαφρότητας, όταν, εν παραδείγματι, ένας κριτικός αντιμετωπίζει τον pop δίσκο μιας ξεπεσμένης πια μπάντας προσδίδοντας του ένα cult status, την ίδια στιγμή που ως θεματοφύλακας alternative rocker, με πιθανότατα «ζντανοβιστικές» καταβολές, αποποιείται ως mainstream τις κατά γενική ομολογία καλές δουλειές της. Καρικατούρες κατήγοροι, υπερασπιστές της καθεστηκυίας μιζέριας που προάγει το ες αεί hype τού underground, αυτή είναι η διαφορετική επαγγελματική Αθήνα-Θεσσαλονίκη που κάθε βράδυ ξαγρυπνά και καταπονεί τα δαχτυλάκια της στο πληκτρολόγιο, καθώς το πρόσωπό της φωτίζεται με εικόνες στο myspace. Κάπως έτσι είναι το σκηνικό, όταν και έρχεται η επιφοίτηση. Είναι η στιγμή όπου ο κριτικός νομίζει πως είναι rock star, έχοντας δικαιολογήσει απόλυτα καθετί για τον εαυτό του.

Στα blogs το κακό είναι λιγότερο. Έτσι κι αλλιώς λίγοι ενδιαφέρονται για σύνταξη κειμένων και γενικά για διατύπωση κρίσεων. Η ερασιτεχνική φύση τους αποτελεί τροχοπέδη για εμπεριστατωμένες απόψεις μιας και βασική προϋπόθεση ανάγνωσής τους είναι το γεγονός πως πρόκειται για γνώμες. Έτσι μπορεί κάποιος να σε ζαλίσει με μια ανεδαφική σύγκριση όπου η Λένα Πλάτωνος εξυψώνεται σε σχέση με τη Νανά Μούσχουρη, αλλά ποιος χέστηκε? Έτσι κι αλλιώς τα κείμενα που αναπτύσσονται σε έκταση είναι λίγα, κι ακόμη λιγότερη διαδραστικότητα έχουν, τα τραγούδια να κατεβαίνουν, οι δίσκοι να παίζουν στο σκληρό, να στήνονται ανδριάντες για το ποιος ανακάλυψε πρώτους τους brrklja που παίζουν hsmkdye, είναι απ’ τα παγόβουνα της jdnjehu και σ’ ένα χρόνο κανείς δε θα τους θυμάται. Οι πιο πολλοί συμφωνούν, χαριεντίζονται, βαυκαλίζονται στο μικρόκοσμό τους, αλλά και πάλι «ποιος χέστηκε?» Βέβαια, όταν οι bloggers γράφουν σε έντυπα συμπεριφερόμενοι ως bloggers, όπως αυτοί περιγράφονται παραπάνω, τότε αλλάζει το πράγμα. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία… (φράση κατοχυρωθείσα από μουσικοκριτικό)

“I wrote these things telling people how great they were. It wasn’t for money, there was no money; it was just to tell people.” Peter Guralnick

Κάποιοι μουσικογραφιάδες είχαν τη δύναμη να σε παρασύρουν με τα γραπτά τους. Δε μπορούσες να προσπεράσεις τα κείμενά τους, επειδή κατέθεταν «άποψη» με όλη τη σημασία της λέξης. Πολλές φορές, λάτρευες έστω και το γεγονός να τους μισείς. Είχαν εμμονές κι απωθημένα, ήταν κυνικοί και δοκιμιακοί, ισοπέδωναν, αφόριζαν, αποκάλυπταν, εκτίθονταν, εξομολογούνταν και, στην ουσία, ανέλυαν, απαιτώντας με τον τρόπο τους, φανατισμένους για τη μουσική αναγνώστες. Η πρόζα, το πρωτοπρόσωπο κατόρθωμα να εντάσσουν έντεχνα γενικές και προσωπικές ανησυχίες στις αράδες μιας κριτικής, ο ενθουσιασμός, η εφηβική ή η ώριμη, αλλά ποτέ γερασμένη, λατρεία όταν ήθελαν να μιλήσουν για ένα δίσκο που με το πρώτο άκουσμα είχαν ήδη αγαπήσει. Ικανότητες και χαρακτηριστικά που σπανίζουν, σε μια εποχή που η ευκολία ενός μεγαλόσχημου μισόλογου ή μιας περίτεχνης αμάθειας «περνά» ως ποίηση, στις μέρες που μια ακριβής και στοιχειοθετημένη κοινοτυπία λοιδορείται περισσότερο από ένα υπέροχο, μα γλυκανάλατα queer, συμβολισμό.

Με λίγα λόγια, η τύχη της μουσικοκριτικής σήμερα, διακυβεύεται σε μεγάλο βαθμό απ’ την κατάσταση των τελευταίων χρόνων τού εκδοτικού τοπίου της χώρας κι ότι αυτό επιτάσσει, προσλαμβάνει, αναπαράγει, γαλουχεί, προβάλει. Είτε αυτό λέγεται lifestyle, είτε alternative, έτσι κι αλλιώς τα όρια είναι μάλλον δυσδιάκριτα. Σαφέστατα, πάντοτε εξελισσόταν με δυσανάλογους ρυθμούς απ’ ότι η ίδια η μουσική, πάντοτε υπονοούσε ανυποληψία κάποιων «προνομιούχων» ακροατών, όμως ποτέ δεν αφορούσε τόσο λίγους. Έτσι δεν είναι, Mr. Jones?

by Loan Me a Dime…

Βασισμένο στα κείμενα: “Rock 101” by Alex Ross (New Yorker, 14/7/2003), “Does hating rock make you a music critic?” by Jody Rosen (May 9, 2006), “Novelty Rock” by Jason Cherkis (Washington City Paper, 14-8-2005), “Get That Of Your Mouth #30” by Chris Dahlen (Pitchfork, 11-10-2006), “Musician, “Why We Write About What We Write About” by Charles M. Young (Aug. 1991), “The Critic’s Critic” by Dave Marsh (Rolling Stone, 1976). Σε σχετική αρθρογραφία της Guardian και σε σκόρπια κείμενα των Peter Guralnick, Deborah Frost, Robert Christgau, Lester Bangs, Jon Pareles, Greil Marcus, Sasha Frere-Jones, Simon Frith, Θωμά Μαχαίρα, Γιάννη Μαλαθρώνα, Αργύρη Ζήλου, Αντώνη Ξαγά.

Advertisements

6 responses to “«Να βάλω κι εγώ το λιθαράκι μου» ή αλλιώς «Η μουσικοκριτική σήμερα, wannabe Lester Bangs, lifestyle χαρμάνι και λοιπές λέξεις κλειδιά»

  1. aaaax, afti i peritexni amatheia kai ta megalosxima misologa pou toso efstoxa anafereis. ekpliktiko arthro loan, akros sferiko! prostheto komikotragiko stoixeio pou entopises i katastasi tou ekdotikou topiou tis xoras me antioikologiki spatali xartiou gia apistefta ypoproionta! akoma kai me polles gnoseis arketoi mousikokritikoi einai aixmalotoi psixikon travmaton, untreated symplegmaton kai asfalos desmioi mias apo tis megaliteres astheneies tou ellina, afti tou paragontismou, theloun na peksoun to rolo tous, na paroun ta pramata sta xeria tous, opos o savvopoulos stous olympiakous… etsi, to kalo gousto exei anypervlita empodia na antimetopisei kai i alitheia den emfanizetai. anafero os apokalipsiaki empeiria apokripsis tis ousias to eksis: 1994, fantaros, kai to «Spirits» tou gil scott heron molis eixe vgei. enas thiriodis, ktinodis ma akompleksaristos voskos sistratiotis mou epithymei na mathei ti akouo sta walkman. tou dino tin kasseta kai pathainei plaka me to album. ton epomeno mina, pasignostos jazz kritikos pou malista xrisimopoiouse sixnotata ton oro mavrotita pernouse tote ti new age fasi tou kai evale aprothima ena 3,5 sta 5, eno vathmologouse afeidos me 5 asteria kati apateonies ambient computeries, grafontas pos dimiourgithikan sto kastro tou kallitexni, klp. winter in revewing…

  2. Loan Me a Dime:Thanx dude.αμόλυντος ο βοσκός από ακαδημαϊκοπρεπή και lalternative πιπιλίσματα, γι’αυτό και εκτίμησε το spirits.

  3. Between The Raindrops : Είναι αυτές οι θλιβερές τρίχες στα τεράστια παπάρια του rock n’ roll που έχουν τη μουνόψειρα και πέφτουν έτσι απλά στο πάτωμα όταν τις ξύνεις από τη φαγούρα.

    Γιατί ακούν μουσική επειδή είναι μουσικοκριτικοί. Που δεν είναι. Γιατί δεν είναι μουσικοκριτικοί επειδή ακούν μουσική. Που δεν ακούν. Τι είναι τότε?

    Αν κάτσει κανείς και καλοσκεφτεί το πόσο εύκολο καταφύγιο από τον εαυτό σου είναι να μπαίνει το όνομά σου κάπου και ξαφνικά να μη σε νοιάζει να γίνεις καλύτερος άνθρωπος παρά ένα «και γαμώ τα τυπάκια». Η αμερικανοποίηση στον τρόπο ζωής μας μας έκανε να τα θέλουμε όλα τώρα , ανεξάρτητα της συστηματικής προσπάθειας. Θες να αδυνατίσεις? Κέντρο αδυνατίσματος. Θες να αλλάξεις? Κάνε ένα makeover. Θέλεις να γίνεις alternative? Με 200 ευρώ δικά σου όλα τα gadgets. Οι «από τύχη» μουσικογραφιάδες που τους είπε ο κολλητός τους ένα βράδυ σε ένα σουβλατζίδικο «το ψήνεις? Είναι εύκολο.».

    Η επιβίωση των μετρίων συνίσταται στη δημιουργία κλικών μεταξύ τους , οπού ο ένας ευλογεί την παπάτζα του άλλου. Δε θα μπορούσαν να επιβιώσουν αλλιώς. Ούτε να κλείσουν το μάτι με αξιοπρέπεια σε κανένα θηλυκό. Τώρα την αγόρασαν την αξιοπρέπεια. Μόνο που έχει ημερομηνία λήξης , fast food από ατάκες πυροτεχνήματα και ψευτοαφορισμούς.

    Δεν είναι να ασχολείται κανείς. Γιατί ξέρουν καλά οι ίδιοι αν αξίζουν ή όχι. Γι’αυτό και πάντα σε εκείνα τα μπαράκια μιλάνε με μικρούλες , όχι παραπάνω από 20-21. Μετά τους παίρνουν χαμπάρι. Αξιολύπητες καταστάσεις.

    Με τόνους γιγαμπάιτ στο PC και όμως , δεν μπορούν να ακούσουν ένα album ολόκληρο , πατάνε play στο κομάτι , όμως αν κάτι δεν τουσ πάει καλά το «προχωρούν». Μισοακούν το δισκάκι. . . Experimental και καθάρισα. Και είμαι και πολύ underground τώρα.

    Είχα διαβάσει σε γνωστό «μουσικό» περιοδικό που κυκλοφορεί ακόμα από έναν γραφιά τον όρο «άθλιο τεχνοροκ υβρίδιο» για το OK Computer. . . Και είχα μια φαγούρα…

  4. Between the raindrops, thanks gia tin efstoxia ton grapton sou! by the way, to between the raindrops isos proerxetai apo ekeini tin tainia tou michael chimino «thunderbolt and lightfoot» (ell. titlos i megali listeia tis montana) me clint eastwood kai jeff bridges, opou kapoioi ergates pou doulevan se ena kipo lene ston ergodoti gia tin vroxi kai tous leei : na doulevete anamesa stis stagones! zito i mousiki, kato ta «typakia» !

  5. και μετά μου λέτε εμένα οτι το DOG δεν είναι το καλύτερο fanzine από καταβολής τυπογραφίας και βάλε….

  6. Ωραία κείμενο, σωστά τα λες.

    Ιδίως αυτό το σημείο χτυπάει κατευθείαν «στο σπίτι». Πόσοι δεν έχουμε τουλάχιστον έναν τέτοιο γνωστό – γνωστού που περιγράφεις…

    Έτσι κι αλλιώς τα κείμενα που αναπτύσσονται σε έκταση είναι λίγα, κι ακόμη λιγότερη διαδραστικότητα έχουν, τα τραγούδια να κατεβαίνουν, οι δίσκοι να παίζουν στο σκληρό, να στήνονται ανδριάντες για το ποιος ανακάλυψε πρώτους τους brrklja που παίζουν hsmkdye, είναι απ’ τα παγόβουνα της jdnjehu και σ’ ένα χρόνο κανείς δε θα τους θυμάται. Οι πιο πολλοί συμφωνούν, χαριεντίζονται, βαυκαλίζονται στο μικρόκοσμό τους, αλλά και πάλι «ποιος χέστηκε?»

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s