Bruce’s Working On A Dream. Girls, Cars and US Streets

bruce

Candy, Sandy, Wendy, Mary, Gloria και Mary Lou, Linda, Cynthia και Janey… Κορίτσια με κάποια ιστορία, που κατά έναν περίεργο τρόπο όλοι θέλουν να γνωρίσουν. Πιστεύουν ότι τους αφορά, ό,τι έχουν κάτι να πουν και να κάνουν. Άδειες λεωφόροι που προκαλούν διάφορες Cadillac, Chevrolet και Ford να κάνουν τις καλοκαιρινές τους βόλτες – με κάποια από τα κορίτσια αυτά στη θέση του συνοδηγού ή στο πίσω κάθισμα… . Πού αλλού θα μπoρούσαν να συμβαίνουν όλα αυτά, παρά σε κάποιο ημι-αστικό περιβάλλον της Αμερικής;

Ποιοι άλλοι θα μπορούσαν να συγκινούνται από τέτοιες πεζές ιστορίες, εκτός από εκείνους που βιώνουν όλη αυτή την πεζότητα; Ποιος θα μπορούσε να μιλήσει για τέτοια ζητήματα και να μην μείνει αποκλεισμένος πίσω από τα τείχη της αδιαφορίας;

Τα τελευταία τριάντα χρόνια, ο Bruce Springsteen κατόρθωσε αν μη τι άλλο να μιλήσει σε ολόκληρο τον πλανήτη, μέσα από τα μικρά του μελοδράματα που περιέγραφαν όλα τα παραπάνω. Τα μετέτρεψε έτσι σε μέσο έκφρασης εκατομμυρίων ανθρώπων, σε διέξοδο και τρόπο ζωής και σε μερικές περιπτώσεις σε μέσα επιβίωσης. Εν αναμονή του νέου του άλμπουμ στις αρχές του χρόνου, οι ερμηνείες του φαινομένου μοιάζουν πάντοτε επίκαιρες.

Όταν ο Bruce Springsteen ανέβηκε στη σκηνή του Ολυμπιακού Σταδίου τον Οκτώβριο του 1988, δεν ήταν πολλοί εκείνοι που καταλάβαιναν τι έβλεπαν και τι άκουγαν. Το Born in the USA ελάχιστοι ήξεραν ότι διηγείται την ιστορία ενός βετεράνου του Βιετνάμ. Οι βυθισμένοι στα νεοελληνικά αριστερά συμπλέγματα αναρωτιούνταν τι δουλειά έχει αυτό το «αμερικανάκι» στην περιοδεία για την 40ή επέτειο από την υπογραφή των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Οι σημερινοί τριαντάρηδες ήταν πολύ μικροί για να θυμούνται τι είδαν εκείνο το βράδυ, οι περισσότεροι από τους σημερινούς 40ρηδες δεν είχαν προλάβει να πολυκαταλάβουν τις διαστάσεις του φαινομένου και οι σημερινοί πενηντάρηδες – όσοι ήταν εκεί – ήξεραν, αλλά ήταν ήδη πολύ μεγάλοι.

Κι όμως, εκείνο το βράδυ όλοι έφυγαν εξαντλημένοι και χαμογελαστοί, έπειτα από ένα συναυλιακό μαραθώνιο που έκλεισε με το σόου του Springsteen.

Τι είναι λοιπόν εκείνο το στοιχείο που έχει μετατρέψει αυτόν τον τύπο από το Νιου Τζέρσι σε έναν από τους κύριους εκφραστές του πολιτισμού των δύο τελευταίων αιώνων; Τι είναι αυτό που έβγαλε τον Springsteen από τον στενό κύκλο των bar του Νιου Τζέρσι και τον έφερε στις καρδιές και το ασυνείδητο εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλον τον κόσμο;

Μα φυσικά: τα κορίτσια, τα αυτοκίνητα, οι δρόμοι και η Αμερική – ως ιδέα.

  • Τα κορίτσια. Οταν ο Springsteen διηγείται μία ιστορία για μία γυναίκα, βάζεις τον εαυτό σου στη θέση του πρωταγωνιστή. Τα κορίτσια ταυτίζονται με τη Mary του The River, τα αγόρια καταλαβαίνουν πολύ καλά τι σημαίνει «… but to get to Candy’s room, you gotta walk the darkness of Candy’s hall». Η αφήγηση και η ερμηνεία σε πείθουν ότι όλα αυτά είναι ζητήματα ζωής ή θανάτου και ότι η αναζήτηση της διεξόδου είναι πιεστική. Δεν καταλήγει πάντοτε σε λύτρωση η ιστορία. Δεν υπάρχει πάντοτε happy end. Δεν έχει όμως σημασία, γιατί όσο διαρκούν τα μεταλλαγμένα soul και r’n’b αριστουργήματα του Springsteen, όλοι βρίσκουν τις διεξόδους που αναζητούν – ακόμη και μέσα σε τέσσερις τοίχους.

Σε ό,τι αφορά τη μουσική φόρμα, ο Springsteen είναι πρωταγωνιστής (ή θύμα) μερικών από τα πλέον βαρετά κλισέ της ροκ κειμενογραφίας. Από το περιβόητο «είδα το μέλλον του ροκ εντ ρολλ και ονομάζεται Bruce Springsteen», που αποδίδεται στον μετέπειτα μάνατζέρ του, Jon Landau, μέχρι το «ακούω κάτι καλό κάθε δέκα χρόνια και ο Bruce δεν ήταν απλώς ο καλύτερος, αλλά πολύ καλύτερος από τον Dylan όταν τον πρωτοάκουσα», του John Hammond (ο οποίος λέγεται ότι ανακάλυψε όχι μόνον τον Dylan αλλά και την Aretha, και την Billie Holliday και τον Count Basie), η παραφιλολογία γύρω από τον Springsteen ήταν γεμάτη υπερβολές. Πάντοτε προηγούταν μία φήμη, ένα εξώφυλλο (ο Springsteen από το ’75 ήταν στα πρωτοσέλιδα του Time και του Neswweek), κάποια δήλωση.

Για καλή του τύχη, η φήμη που τον ακολουθούσε είχε σχέση με τη μουσική του και τις παραστάσεις του. Ποτέ δεν του αποδόθηκαν πολιτικές διαστάσεις, παρά μόνον όταν ήταν σε θέση να τις διαχειριστεί μόνος του, όπως συμβαίνει τα τελευταία 20 χρόνια. Για ακόμη καλύτερή του τύχη, όλες οι φήμες για τις παραστάσεις του, δεν αρκούσαν να περιγράψουν αυτό που συνέβαινε στα τρίωρα σόου του – και συμβαίνει ακόμη.

Μία μετάλλαξη των soul ρυθμών των προηγούμενων δεκαετιών, περασμένες μέσα από ηλεκτρισμό και ήχητικά συνονθυλεύματα που περιέχουν κάτι από τους Creedence, τους Beach Boys και τα πειράματα του Phil Spector – και όλα αυτά σερβιρισμένα σε εξωφρενικά γενναιόδωρες μερίδες, από έναν showman που δεν τσιγκουνεύεται ούτε μία σταγόνα ιδρώτα και δεν δείχνει να τον νοιάζει πού βρίσκονται τα φυσικά του όρια. Δεν είναι τυχαίο ότι στις συναυλίες του, πρώτα τα φτύνει ο κόσμος και μετά κηρύσσεται λήξις…

  • Τα αυτοκίνητα: ο Springsteen έχτισε το μύθο του, τη φήμη του και το προφίλ του, στις αρχές και τα μέσα της δεκαετίας του ’70. Η Αμερική έβγαινε από τα 60s με την κατάθλιψη του Βιετνάμ, τις hippy χίμαιρες κουρελιασμένες, τον Nixon και το Γουότεργκέιτ και μία πετρελαϊκή κρίση, που ήταν αρκετή για να προκαλέσει πανικό και υστερία σε εκείνους που συναρτούσαν την ύπαρξή τους με τα αμερικανικά σύμβολα ελευθερίας. Ένα από αυτά είναι το αυτοκίνητο. Αυτό πρωταγωνιστεί σε πολλά (μήπως τα περισσότερα;;) τραγούδια του Sprinsteen, τουλάχιστον έως τις αρχές των ’80s, σε πολλές εκδοχές. Το αυτοκίνητο ως μέσο διαφυγής, σημείο περιπτύξεων, αντικείμενο πόθου ή ακόμη και ως παλιοσίδερο και αντικείμενο περιποίησης σε ένα πλυντήριο αυτοκινήτων.

Για πολλούς σήμερα το αμάξι είναι στοιχείο ιδεολογίας και τρόπου ζωής. Όμως επειδή ούτε τα αυτοκίνητα είναι όπως ήταν κάποτε, ούτε τα κορίτσια συγκινούνται με τις αυτοκινητάδες όπως τότε, όλα αυτά έχουν μόνο ιστορική αξία. Σε ό,τι αφορά τις ρόδες πάντως, ο Springsteen είναι εκείνος που τους έδωσε μία άλλη διάσταση, καταφέρνοντας να προσαρμόσει το Dylanικό «he not busy born is busy dying» [It’s alright Ma (I’m Only Bleeding), 1965], σε «Some guys they just give up living/And start dying little by little, piece by piece/Some guys come home from work and wash up/And go racin’ in the street » [Racing in the street, 1978]. Δεν είναι απαραίτητο (και μάλλον είναι απίθανο…) να έγινε συνειδητά η προσαρμογή. Είναι όμως το ίδιο μήνυμα, έστω και λίγο πιο φλύαρα διατυπωμένο.

  • Η Αμερική. Αν εξαιρέσουμε το Born in the USA και την διασκευή του This Land is your Land του Woody Guthrie, ο Springsteen σπανίως χρησιμοποιεί άμεσες αναφορές στην Αμερική. Περιγράφει όμως καταστάσεις που μόνο εκεί υπάρχουν και τα συναισθήματα που προκύπτουν από αυτές. Η μαυρίλα του Nebraska δεν θα μπορούσε να περιγραφεί πουθενά αλλού και μάλλον από κανέναν άλλον. Το παζλ του Born in the USA, δεν θα μπορούσε με άλλο τρόπο να είναι τόσο πολύ την ίδια στιγμή ένα ποπ κολάζ και ένας δίσκος διαμαρτυρίας. Όλα αυτά μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’80 έχουν για τον Springsteen μια γραμμικότητα: καταστάσεις αδιεξόδου, αναζητήσεις, λίγα κορίτσια, λίγα αμάξια, ανεργία, οικονομική κρίση, βόλτες στα μπαρ, κάνα μεθύσι, κλπ κλπ. Εως τα μέσα των 90s επιχειρείται μία στροφή σε κάπως πιο ψυχαναλυτικά ζητήματα αν και υπάρχουν κομμάτια όπως το 57 Channels an Nothin’ On (1992) που εκπλήσσουν με την παρεμβατική τους διάθεση. Εκείνη την εποχή κάποιοι θεωρούν ότι ο Springsteen απευθύνεται πλέον σε νοικοκυρές και αμερικανούς μικρο-μεσοαστούς. Μέχρι που κυκλοφορεί μία από τις σκοτεινότερες περιγραφές της Αμερικής που έχει γίνει ποτέ από κάποιον με διαμέτρημα super star. To The Ghost of Tom Joad έρχεται σαν έκπληξη και τοποθετεί τον δημιουργό του σε ένα άλλο βάθρο: τo παραλήρημα των σταδίων αναβάλλεται για λίγο και ο Bruce υποστηρίζει το έργο του με σόλο εμφανίσεις, σαν μετενσάρκωση του Woody Guthrie και του Dylan.

Μετά το σοκ της 11ης Σεπτεμβρίου η μουσική παρέμβαση του Springsteen είναι έμμεση, αλλά και η πλέον σαφής. Είτε με το Rising είτε με το Devils & Dust, είτε με το Magic, βάζει στην εικόνα μία Αμερική, που εμβρόντητη παρατηρεί τον εαυτό της και προσπαθεί να βρει το αυτονόητο: τη χαμένη ανθρωπιά της.

Για μία ακόμη φορά, αυτές οι φαινομενικά μονοδιάστατες αναφορές καταφέρνουν να μιλήσουν σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη. Όπως άλλωστε και οι αντίστοιχες του Μπαράκ Ομπάμα, τον οποίο ο Springsteen προσφάτως ανοιχτά υποστήριξε.

 By Kerosene Man

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s