Περασμένα Μεγαλεία

Οι γυναίκες έχουν δίκιο. Οι άντρες δε χάνουμε ποτέ την ευκαιρία να παραμένουμε παιδιά μέχρι τα βαθειά μας γεράματα. Και όσο τα χρόνια περνάνε και οι τομείς της ζωής μας που απαιτούν σοβαρότητα και ωριμότητα πληθαίνουν (επάγγελμα, ανθρώπινες σχέσεις, οικογενειακά, οικονομικά) τόσο αυξάνει και η ανάγκη του άντρα να διατηρήσει, πάση θυσία, κάποιες δραστηριότητες που να του επιτρέπουν να σκέφτεται και να φέρεται ως παιδί. Αυτός είναι ο βασικός λόγος που οι άντρες γουστάρουμε το ποδόσφαιρο (οι συντριπτικά πεισσότεροι) αλλά και τις ταινίες τρόμου (οι πιο βαρεμένοι από μας) ενώ οι γυναίκες κατά κανόνα όχι. Η ταινία τρόμου είναι ένα εξ ορισμού μη σοβαρό κινηματογραφικό είδος γιατί δεν απαιτεί τόσο την ενεργοποίηση του μυαλού του θεατή αλλά του ενστίκτου του και μάλιστα αυτού που του θυμίζει τα παιδικά του χρόνια: του φόβου, είτε η ρίζα που τον παράγει είναι νατουραλιστική (αστυνομικά θρίλλερ, serial killers, gialli και άλλα συναφή) είτε υπερφυσική-μεταφυσική (φαντάσματα, πρώην λογοτεχνικά τέρατα που ενσαρκώνονται στο πανί, εξωγήινοι, μεταλλαγμένα ζώα). Αν μάλιστα σκεφτεί κανείς πως πολλές ταινίες τρόμου βλέπουν τη θεματολογία τους και με μια οπτική παιχνιδιού του καλού με το κακό ή της γάτας με το ποντίκι τότε ο συνδυασμός παιχνίδι-φόβος είναι η τέλεια συνταγή διασκέδασης για έναν άντρα και η χειρότερη για μια γυναίκα. Κατά τ’ άλλα η προσθήκη του ερωτικού ή σεξουαλικού στοιχείου στο παραπάνω δίδυμο, είτε για exploitation χρήση είτε για σοβαρούς λόγους, έρχεται να βοηθήσει το τελικό αποτέλεσμα στα μάτια ενός άντρα που είναι το κατ’ εξοχήν target group του κινηματογραφικού τρόμου. Σ’ αυτή τη λογική κινήθηκε η ταινία τρόμου όλες αυτές τις δεκαετίες, από τη γέννησή της μέχρι και τις μέρες μας, παραμένοντας κυρίως ένα αντρικό και εν πολλοίς underground κινηματογραφικό είδος. Με εξαίρεση φυσικά τον ψυχολογικό-εγκεφαλικό τρόμο που κατά καιρούς παρήγαγε θαυμαστά αποτελέσματα, δεν στάθηκε όμως ακόμα κι αυτός ικανός να διαχωριστεί αποτελεσματικά απ’ το υπόλοιπο σώμα των ταινιών τρόμου και να συγκινίσει τις γυναίκες.

Όλα αυτά μέχρι πριν από δέκα χρόνια ακριβώς όταν εμφανίστηκε στις αίθουσες η περιβότη πλέον “Έκτη Αίσθηση” του M. Night Shyamalan ορίζοντας κατά τη γνώμη μου ένα καινούργιο υποείδος κινηματογραφικού τρόμου που χαρακτήρισε το είδος στη δεκαετία που όπου νά ‘ναι τελειώνει και που θα μπορούσαμε να το ονομάσουμε “ταινίες τρόμου για ζευγάρια”. Η επιτυχία αυτών των ταινιών σε επίπεδο εισητηρίων αλλά και η προτίμησή τους και από γυναίκες αποδεικνύουν, πιστεύω, του λόγου το αληθές. Δύσκολα μπορεί να φανταστεί κανείς κάποιον να βλέπει με τη γκόμενά του το Beyond του Fulci, ή έστω και τον “Εφιάλτη Στο Δρόμο Με Τις Λεύκες”, ενώ αντίθετα πολλοί από μας έχουμε δει μαζί με γυναίκες την “Έκτη Αίσθηση” ή το “The Others”. Η ταινία τρόμου λοιπόν άλλαξε και πλέον η εισχώρησή της στο mainstream είναι δεδομένη.

Τα βασικά χαρακτηριστικά αυτών των ταινιών που τις κάνουν να ορίζουν ένα τόσο καινούργιο και επιτυχημένο εισπρακτικά υποείδος στο χώρο κινηματογραφικού τρόμου είναι επιλεγμένα με προσοχή:

  • Mainstream πρωταγωνιστές. Πλέον γνωστά ονόματα του κινηματογράφου με υψηλά κασέ δεν ντρέπονται να παίξουν σε μια ταινία τρόμου για να μη χαλάσουν το προφίλ τους όπως παλιότερα. Μετρήστε μερικά παραδείγματα που μου έρχονται πρόχειρα στο μυαλό και θα καταλάβετε: Bruce Willis, Nicole Kidman, Jennifer Lopez, Halle Berry, Naomi Watts, John Cusak, Jim Carrey. Μόνο το ζεύγος Meg Ryan – Tom Hanks δεν έχει εμφανιστεί ακόμα για να πούμε ότι τά ‘χουμε δει όλα σ’ αυτή τη ζωή.
  • Αίμα, βία, σεξ, χιούμορ κομμένα ή περιορισμένα στο ελάχιστο. Τα παλιά, κακά χούγια πρέπει να κοπούν γιατί δεν είναι σοβαρά. Εδώ κυριαρχεί η σοβαρότητα, ο συναισθηματισμός και ο θεσμός της οικογένειας.

  • Ανάδειξη της γυναίκας ή του παιδιού ως κεντρικούς ήρωες. Ξαφνικά οι οθόνες γέμισαν με προβληματικά, υπερευαίσθητα και με ειδικές ικανότητες παιδάκια και χωρισμένες, κερατωμένες, νέες γυναίκες μόνες ψάχνουν που σαν να μην έφταναν όλα τα παραπάνω προβλήματα που είχαν, έχουν τώρα να αντιμετωπίσουν και άλλα, μεταφυσικής ή παραψυχολογικής φύσεως που απειλούν να τις στείλουν στην καλύτερη περίπτωση στο τρελάδικο.

  • Προσπάθεια ανάδειξης της ατμόσφαιρας έναντι της δράσης. Επειδή όμως η δημιουργία ατμόσφαιρας δεν είναι και το πιο εύκολο πράγμα, πολλές φορές έχει σαν αποτέλεσμα τον αργό ρυθμό, τις κοιλιές και τελικά τη βαριεμάρα. Μην κοιτάτε που το “The Others” κατάφερε να πετύχει μια εκπληκτική ατμόσφαιρα. Είναι μάλλον η λαμπρή εξαίρεση του είδους.
  • Soundtrack υποτονικά και ατμοσφαιρικά και όχι αγωνιώδη και ψυχοβγαλτικά όπως παλιά, έτσι ώστε να βοηθηθεί η ατμόσφαιρα του παραπάνω σκοπού. Οι ροκιές και οι κολοσιαίοι Goblin των παλαιοτέρων δεκαετιών έχουν πλέον συνταξιοδοτηθεί.
  • Επικέντρωση στον κεντρικό ήρωα που απειλείται (άρα ενσαρκώνει το καλό) έναντι της πηγής του κακού που περνάει σε δεύτερη μοίρα και πολλές φορές είναι απροσδιόριστης ή άυλης φύσεως γι’ αυτό και ούτε που τον βλέπουμε στα μάτια μας.

  • Ανάδειξη του ψυχολογικού τρόμου που επειδή προέρχεται από μέσα μας, είναι πιο εγκεφαλικός, άσε που δεν απαιτεί αίμα. Προς Θεού όμως οιδιπόδια, σεξουαλικά, διαστροφικά και άλλου τέτοιου είδους ψυχολογικά προβλήματα απαγορεύονται. Έλα όμως που και ο ψυχολογικός τρόμος θέλει και αυτός μαστοριά.

Σήμερα λοπόν, δέκα χρόνια ακριβώς μετά την “Έκτη Αίσθηση” ο mainstream τρόμος έχει παγιωθεί και δε λέει ν’ αλλάξει. Μάλιστα τελευταία παντρεύτηκε άριστα με τον άπω ανατολίτικο τρόμο (το άλλο horror υποείδος που κατέκτησε το mainstream μες στη δεκαετία, για μάλλον “εξωτικούς” λόγους όμως) με αποτέλεσμα τη σωρεία αμερικανικών remake γιαπωνέζικων και κορεάτικων original που επίσης έρχονται να γεμίσουν τα ταμεία. Ταινίες τρόμου όμως με τα παραπάνω light χαρακτηριστικά σπάνια είναι καλές. Και αυτό γιατί η ταινία τρόμου διέπεται από ένα βασικό δίπολο διαλεκτικής μάλιστα φύσεως: τη μάχη του καλού με το κακό. Το καλό είμαστε όλοι εμείς οι φυσιολογικοί και ανυποψίαστοι άνθρωποι που απειλούμαστε απ’ το κακό. Σε μια διαλεκτική όμως θεώρηση των πραγμάτων για να μπει ο θεατής στη θέση του καλού που απειλείται πρέπει να υπερτονιστεί και να αναδειχθεί η παρουσία του κακού έτσι ώστε να καταλάβουμε πόσο επικίνδυνο είναι αυτό το τελευταίο. Με λίγα λόγια δηλαδή σε μια ταινία τρόμου το κακό πρέπει να κάνει ζημιές και τελικά να είναι ο πρωταγωνιστής της ταινίας και όχι ο κομπάρσος.

Κατά τ’ άλλα ο underground τρόμος συνεχίζει να υφίσταται αλλά μάλλον κολλημένος στις θεματολογίες των 80ς (νεανικές παρέες που πάνε για μαλλί και βγαίνουν κουρεμένες και σφαγμένες) με αποτέλεσμα και αυτός να καταντάει βαρετός μιας και η αρχική σπίθα και η φρεσκάδα με το χρόνο είναι φυσικό να έχουν ξεθωριάσει. Οι όποιες καινοτομίες εμφανίζονται από ανήσυχα μυαλά έρχονται να δώσουν μια ενδιαφέρουσα πνοή και να φτιάξουν μερικές ωραίες ταινίες τρόμου και στις μέρες μας.

Φυσικά όπως καταλαβαίνετε αυτή είναι η υποκειμενική άποψη ενός ανθρώπου που

  • γνώρισε τον κινηματογραφικό τρόμο με τη Hammer και τον Vincent Price
  • γούσταρε αφάνταστα τους serial killers της περιόδου ’78-’88 (Freddy Krueger, Leatherface, Michael Myers, Jason Voorhees)
  • διασκέδασε μέχρι περεξηγήσεως με τον Fulci και τα δυο Evil Dead
  • ανακάλυψε την αξία των gialli
  • εκτίμησε τον ψυχολογικό τρόμο της πρώτης δεκαετίας του Polanski και την κλειστοφοβία των αμερικάνικων ασπρόμαυρων 50ς και 60ς
  • και τέλος έμεινε άφωνος με την νοσηρότητα του Εξορκιστή αλλά και του Hellraiser.

10 ταινίες του είδους για να δείτε μαζί με τη γκόμενά σας (σε χρονολογική σειρά με το σκηνοθέτη τους):

The Sixth Sense (1999, M. Night Shyamalan)

The Cell (2000, Tarsem Singh)

The Others (2001, Alejandro Amenábar)

Signs (2002, M. Night Shyamalan)

Gothika (2003, Mathieu Kassovitz)

Birth (2004, Jonathan Glazer)

Danika (2006, Ariel Vromen)

The Orphanage (2007, Juan Antonio Bayona)

I Know Who Killed Me (2007, Chris Sivertson)

Και πέντε remake Japanese Horror :

The Ring (2002, Gore Verbinski)

The Grudge (2004, Sam Raimi)

Dark Water (2005, Walter Salles)

Pulse (2006, Jim Sonzero)

The Eye (2008, David Moreau & Xavier Palud)

posted by Vertigo

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s