Σβούρα είναι και γυρίζει

Η μαγκιά δεν είναι να φτιάξεις μια ταινία που να μην απαντάει στο θεμελιώδες ερώτημά της (τέτοιες υπάρχουν άπειρες), αλλά να προκαλέσεις τον κόσμο να βρει την απάντηση, σε τέτοιο βαθμό που να ανοίγουν ολόκληρα sites στο internet με αυτό το θέμα. Και αυτό συμβαίνει με τις πραγματικά μεγάλες ταινίες, απ’ τις ιδυοφυίες του χώρου. Το τι διάολο γίνεται στην άτυπη τριλογία του Lynch (Lost Highway, Mulholland Drive, Inland Empire) είναι ένα κλασσικό παράδειγμα αλλά, μιας και μιλάμε για την εποχή του internet, το πιο βασανιστικό ερώτημα αυτού του είδους, που ακόμα δεν έχει απαντηθεί (και ούτε πρόκειται) είναι το κλασσικό: “Who is Keyser Söze?”. Ναι, όλα ξεκίνησαν απ’ αυτό το μεγαλειώδες αριστούργημα του Bryan Singer.
Και ο Christopher Nolan είναι μια τέτοια ιδυοφυία. Αλλά και ταυτόχρονα ο απόλυτος σκηνοθέτης της δεκαετίας που μόλις έφυγε και που με την τελευταία του ταινία βάζει τις βάσεις για να κρατήσει αυτόν τον τίτλο και σ’ αυτή που μπήκε.
Όχι μόνο ανέστησε τον Batman εκεί που ο Schumacher τον είχε καταντήσει σαν τα μούτρα του, όχι μόνο έδωσε τις καλύτερες εκδοχές των βασικών ηρώων του (ο Bale είναι μακράν καλύτερος από τους Keaton, Kilmer και Clooney, ενώ ο Joker στην κατά Ledger εκδοχή άφησε ήδη εποχή και έκανε αυτήν του Nicholson να μοιάζει με Σεφερλή) αλλά τέλος, και για να μην τα πολυλογούμε, έφτιαξε τους δυο καλύτερους Batman ever. Τα Batman Begins και Dark Knight κάνουν ακόμα κι αυτόν τον Tim Burton να μοιάζει σαν ένας ξαχασμένος, απλά καλός δημιουργός που κάποτε συμετείχε στο όλο κόλπο του νυχτεριδάτου τιμωρού.
Όσο για τις άλλες ταινίες του τι να πεις; Το Insomnia (η πιο απλή ταινία του) ήταν απλά άψογη και από κείνες τις περιπτώσεις που το ρημέικ ξεπερνά το προτώτυπο. Το Memento μια απ’ τις πέντε αγαπημένες μου ταινίες της προηγούμενης δεκαετίας και το Prestige το τέλειο σκοτεινό παραμύθι των τελευταίων, ούτε κι εγώ ξέρω πόσων, ετών.

Το Inception θα μπορούσε να είναι το τέλειο φιλμ αν δεν είχε ένα μειονέκτημα: την κάπως υπερβολική (κατά τη γνώμη μου) δράση. Όταν φτιάχνεις ένα φιλμ που πραγματεύεται τα όνειρα, το να το φορτώσεις με action σε κάνει να μην ασχολείσαι και πολύ με το ίδιο το μεγαλείο του φαινομένου όνειρο. Τα όνειρα δεν είναι απλά ταινίες δράσης αλλά κάτι πολύ περισσότερο. Είναι το μέσο με το οποίο οι φόβοι, οι επιθυμίες, οι ενοχές, τα κόμπλεξ και γενικώς τα συμπλέγματα του ανθρώπινου υποσυνείδητου έρχονται στην επιφάνεια. Άρα όλα αυτά θα πρέπει να τα δείξεις, όπως μοναδικά και αριστοτεχνικά το έκανε ο Lynch στο Mulholland Drive, κι ας μας έβγαλε την Παναγία μέχρι να το καταλάβουμε.
Και βέβαια η επιλογή σου να κάνεις μια ταινία δράσης και όχι ένα ψυχολογικό θρίλλερ φέρνει και την ανάλογη ατμόσφαιρα. Θα προτιμούσα μια ατμόσφαιρα πιο σκοτεινή, ίσως ψυχεδελική, και νουάρ και όχι μια ατμόσφαιρα τόσο φασαριόζικη με τόσο τρέξιμο και εκρήξεις (η στιγμή όπου ο Eames λέει στον Arthur «don’t be afraid to dream something bigger, darling» και αναλαμβάνει δράση με ένα … κανόνι είναι εντελώς Ράμπο). Εν ολίγοις θα προτιμούσα μια ταινία τύπου Dark City ή Blade Runner και όχι μια ταινία τύπου Mission Impossible ή James Bond (εδώ που τα λέμε το τρίτο dream level μου θύμισε αρκετά το On Her Majesty’s Secret Service).
Ωστόσο ο Nolan, σοφά σκεπτόμενος, δίνει και αρκετό χώρο στην προσωπική ιστορία του Cobb σε σχέση με τη νεκρή πλέον γυναίκα του Mal αλλά και την βασανιστική εξορία του που του στερεί τα παιδιά του. Χωρίς αυτό το κομμάτι η ταινία θα ήταν απλώς μια πολύ καλή ταινία επιστημονικής φαντασίας και ο Μέγας Nolan δε θα έκανε ποτέ ένα τέτοιο λάθος. Άλλωστε αυτό το κομμάτι είναι εκείνο που σε κερδίζει αλλά και περιέχει το ερώτημα που σου καρφώνεται στο μυαλό: ποια είναι η κατάληξη του Cobb. Σ’ αυτό το κομμάτι τα πάντα είναι τέλεια: η σκηνοθεσία, η ατμόσφαιρα, τα νοήματα γύρω απ’ την αγάπη και το θάνατο και εκείνη η φοβερή έννοια του homecoming, το αιώνιο δράμα του Cobb που τη λύση του επιδιώκει με κάθε τρόπο και κόστος.
Κατά τ’ άλλα πρόκειται για μια άψογη ταινία φανταστικής περιπέτειας με τη σωστή ροή, τους γρίφους, τους κώδικες, την πολυεπίπεδη αφήγηση, δηλαδή όλα αυτά τα στοιχεία που χρειάζεται να έχει μια υποδειγματική, σοβαρή και σκεπτόμενη ταινία αυτού του είδους. Και η μουσική του Hans Zimmer λειτουργεί τέλεια σαν αναπόσπαστο κομμάτι του όλου οικοδομήματος.

Και, για να επιστρέψουμε στο θέμα με το οποίο αρχίσαμε, ο Nolan με το Prestige μας έβαλε στο πρώτο τριπάκι του να απαντήσουμε στο τί συμβαίνει. Ποιος ήταν αυτός που γλίτωσε; Ο original Christian Bale ή ο γιαλαντζί;
Με το Inception όμως πλέον δημιουργεί μια ακόμα ταινιάρα και μας βάζει για τα καλά στο κόλπο του να συζητάμε ξανά και ξανά για το αν η σβούρα θα πέσει ή θα συνεχίσει να περιστρέφεται στον αιώνα τον άπαντα. Με άλλα λόγια ο Nolan φτιάχνει το δικό του Usual Suspects, τουλάχιστον ως προς το ζήτημα της πρόκλησης σε μια ατέρμονη αναζήτηση μιας απάντησης σε ένα ερώτημα. Και το εν λόγω ερώτημα, δηλαδή αν ο Cobb επιστρέφει στην πραγματικότητα ή όχι, συνεχίζει να περιστρέφεται στο μυαλό του θεατή όπως η σβούρα-τοτέμ του κεντρικού ήρωα, συνεχώς. Αλλά ίσως και ανώφελα. Γιατί σ’ αυτές τις πραγματικά μεγάλες ταινίες δεν έχει νόημα να βρεις την απάντηση. Και στο Usual Suspects και εδώ, η ιστορία η ίδια είναι φτιαγμένη έτσι ώστε να σε προκαλεί να βρεις την απάντηση χωρίς όμως να έχει καμία αξία το αν θα τα καταφέρεις.
Η ταινία του Nolan όμως προχωράει και λίγο παραπέρα. Ενώ στο Usual Suspects η απάντηση είναι ανώφελη για τον θεατή (η ταινία είναι το ίδιο αριστούργημα όποιος και να είναι ο Keyser Söze), αλλά ζωτικής σημασίας για τον ντετέκτιβ Kujan, εδώ η απάντηση είναι ανώφελη όχι μόνο για τον θεατή αλλά και για τον ήρωα. Στο τέλος ο Cobb σκοπίμως απομακρύνεται και δεν βλέπει το αποτέλεσμα της περιστροφής της σβούρας-τοτέμ. Δηλαδή συνειδητά επιλέγει να μην μάθει το αν επέστρεψε στην πραγματικότητα ή όχι. Τον ενδιαφέρει μόνο ότι θα ξαναζήσει με τα παιδιά του, και του είναι αδιάφορο αν το γεγονός αυτό είναι πραγματικό ή όχι, αν η ζωή του από δω και πέρα θα είναι πραγματική ή απλά ένα ακόμα, τελειωτικό και ισόβιο όμως αυτή τη φορά, όνειρο. Δεν θέλει καν να το ξέρει αν ζει σ’ ένα όνειρο ή όχι. Άρα λοιπόν γιατί ο Nolan βάζει τον Cobb να γυρίσει τη σβούρα αν δεν τον νοιάζει τι θα δείξει; Απλά ο Nolan (δια χειρός Cobb) δε γυρίζει τη σβούρα για τον ίδιο τον Cobb αλλά για μας. Άνετα ο Cobb θα μπορούσε στο τελευταίο πλάνο της ταινίας να γυρίσει στην κάμερα και να μας πει: «Εγώ κορόιδα ξεμπέρδεψα μια για πάντα με το αν ο κόσμος που ζω είναι αληθινός ή όχι. Αναρωτηθήτε εσείς τώρα, όχι μόνο για τον δικό μου κόσμο, αλλά και για τον δικό σας. Ο κόσμος που ζείτε είναι αληθινός ή όχι; Ζείτε στην αλήθεια ή στο ψέμα; Αδιάφορο. Απλά ζήστε!»

posted by Vertigo

Advertisements

8 responses to “Σβούρα είναι και γυρίζει

  1. Είναι μονογραφία!
    Το πρώτο μέρος το θεωρητικό πλαίσιο, το δεύτερο η εφαρμογή του πρώτου, ως εκ τούτου χρειάζονται όλα τα βοηθητικά στοιχεία, που είναι πραγματι καλά δομημένα, όπως συναισθηματικές, ερωτικές και σκηνές δράσης για να δειχθεί η επαλήθευση της θεωρίας. Κατά τη γνώμη μου υπάρχει μόνο αλήθεια αφού το όνειρο αποτυπώνει την ‘πραγματική’ ζωή!
    Ο Nolan πολύ καλά διαβασμένος, εντυπωσιακά θα έλεγα, αποδεικνύει τη δύναμη της γνώσης!

  2. Between The Raindrops : Hans Zimmer μαζί με Nolan. Έπος. Πέστα.

  3. loan me a dime: έξυπνη ιδέα, καλοστημένη περιπέτεια… έως εκεί. ας λείπουν οι αναγωγές, ουδείς γρίφος, αναζητήσεις, προκλήσεις του νου κλπ. όσο για τη μουσική, σχόλιο κανένα,ας τα πει κάποιος σαουντρακάκιας για το τρίτο-δεύτερο κλισαρισμένο σκορ (περνάν τα χρόνια και οι γερμανοί παίρνουν τον εαυτό τους στα σοβαρά).

  4. Έλεος ρε Loan.

  5. Between The Raindrops : Το trailer παρωδία αξιοπρεπέστατο. Το λιακοπουλιακό ντοκουμέντο τώρα. . . Ακόμα και να είναι αντιγραφή. Το δέχομαι. Και τι σημαίνει αυτό? Ότι δεν είναι καλό το soundtrack , ή ότι δε δένει με την ταινία? Αλλά και να πήρε το μουσικό θέμα με το tempo χαμηλότερο και τι έγινε?

    Υποσυνείδητα μηνύματα στα τραγούδια των Beatles.

  6. Ναι σε όλα mate. Συμφωνώ απόλυτα! Έπος πάλι.

    Nolan και Fincher μακράν οι μεγαλύτεροι σκηνοθέτες της 20ετίας…

    ΥΓ. Κορνιζαρισμένη αφίσα Μεμεντο κοσμεί (και) το (δικό μου) καθιστικό…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s